Flamenco Glossary

Ole

O όρος "ole" χρησιμοποιείται για να επευφημήσει cantaores και bailaores του Flamenco. Σύμφωνα με τον Adolfo Salazar, ίσως προκύπτει απ' το εβραϊκό ρήμα "joleh", που σημαίνει "τραβάω μέχρι επάνω". Ο όρος έγινε δημοφιλής, ενδεχομένως, μέσα από ένα παραδοσιακό ανδαλουσιάνικο τραγούδι που περιείχε χαρακτηριστικές επαναλήψεις της λέξεις αυτής.

Cante Jondo

Σύμφωνα με το Λεξικό της Βασιλικής Ακαδημίας της Ισπανίας (Real Academia Española), το "cante jondo" είναι "το πιο γνήσιο ανδαλουσιάνικο τραγούδι, με βαθύ συναίσθημα". Η λέξη "jondo" ανήκει στην ανδαλουσιάνικη διάλεκτο και ισοδυναμεί με την ισπανική λέξη "hondo", που σημαίνει "βαθύς". Φυσικά κάθε cante jondo δεν είναι και cante flamenco, που είναι αρκετά πιο σύγχρονο.

Duende

Μια απ' τις πιο αγαπημένες έννοιες, που την εισήγαγε ο Federico García Lorca στο δοκίμιο του "Teoría y Juego del Duende". Σημαίνει εκείνη τη μυστηριώδη δύναμη, τη μαγική φλόγα που συνεπαίρνει το χορευτή, τον τραγουδιστή, τον ηθοποιό, εκείνο το συναίσθημα που όλοι μπορούν να το αισθανθούν, αλλά κανείς φιλόσοφος δεν μπόρεσε να εξηγήσει.
Στο Flamenco, το Duende είναι πέρα από τεχνική και έμπνευση, "para buscar al duende no hay mapa ni ejercicio", δηλαδή "για να βρεις το duende, δεν έχει ούτε χάρτη ούτε εξάσκηση".

Ayeo

Εισαγωγή στο τραγούδι, που χρησιμεύει στον τραγουδιστή για να "ζεστάνει" τη φωνή του. Η λέξη προέρχεται απ' το επιφώνημα "ay", που είναι εκτεταμένος θρήνος χωρίς λόγια.

Baile

Eίναι η σωματική έκφραση του Flamenco. Χαρακτηρίζεται από πολυπολιτισμικές επιρροές, καθώς αναπτύχθηκε παράλληλα με το toque και το cante, μέχρι να εδραιώσει τα δικά του προσωπικά χαρακτηριστικά.

Soleá

Πρόκειται για στιλ του Flamenco το οποίο είναι πολύ σημαντικό ως ουσιώδες τραγούδι του Flamenco. Από εδώ προκύπτουν οι bulerías, οι alegrías, όλες οι cantiñas, τα jaleos, η caña και το polo. Σχετικά με το όνομα, υποστηρίζεται ότι προκύπτει από τη λέξη "soledad", που σημαίνει "μοναξιά".

Cante

Είναι η προφορική έκφραση των συναισθημάτων του Flamenco. Θεωρείται το πιο βασικό, πρωτόγονο και ουσιώδες στοιχείο του Flamenco, καθώς και ότι προηγείται του Toque και του Baile. Προκύπτει από τα πολλά και διαφορετικά μουσικά είδη που τραγουδούσαν οι ντόπιοι στην Ανδαλουσία. Μάλιστα, κάποιοι αναφέρουν ότι δεν πρόκειται για τραγούδι, όπως το εννοούμε σήμερα, αλλά για ένα θρήνο που προέρχεται από την ψυχή, από την εσωτερική αλήθεια.

Fandangos

Σύμφωνα με κάποιους συγγραφείς, είναι η πρωτογενής πηγή του cante jondo.

Marcaje

Χαρακτηριστικό του χορού Flamenco, σημείο-κλειδί, όπου ο χορευτής είτε μπορεί να το εκτελέσει μετακινώντας το σώμα του, είτε να το εκτελέσει παραμένοντας στο ίδιο σημείο.

Quejío

Προέρχεται από τη λέξη "quejarse" που σημαίνει "παραπονιέμαι". Είναι ένας τρόπος φωνητικής ερμηνείας, ένα "ay" τραβηγμένο που ενσωματώνεται στο τραγούδι, προσδίδοντας ένταση και χαρακτήρα.

Toque

Είναι η τέχνη της κιθάρας flamenco. Ο καλλιτέχνης πρέπει να είναι έτοιμος να υποστηρίξει με κάθε μέσο και έκφραση τον τραγουδιστή και το χορευτή, ισορροπώντας μεταξύ της καλής τεχνικής και του προσωπικού πειραματισμού. Τρανταχτό παράδειγμα είναι ο Paco de Lucía, γνωστός σε όλο τον κόσμο για το ταλέντο και τη δεξιοτεχνία του.

Palos

Πρόκειται για τις διαφορετικές ρυθμικές κινήσεις που συνθέτουν το χορό Flamenco. Υπάρχουν τέσσερα σημαντικά palos: soleares, bulerías, seguirillas και tientos. Τα palos προσδίδουν στο τραγούδι του Flamenco ένα μείγμα μεγαλοπρέπειας, δραματισμού και ποικιλίας στην έκφραση.

Zambomba

Η Zambomba είναι χριστουγεννιάτικη γιορτή, όπου τραγουδάνε κάλαντα σε στιλ Flamenco. Οργανώνεται σε περιοχές της Ανδαλουσίας και διατηρεί μέχρι σήμερα τον παραδοσιακό και χριστιανικό χαρακτήρα της.

Guajira

Τραγούδι του Flamenco που προέρχεται από την Κούβα και "ζυμώθηκε" με τις ανδαλουσιάνικες επιδράσεις του Flamenco. To όνομα και το μουσικό του χαρακτήρα τον παίρνει από τους Κουβανούς χωρικούς, πολλοί από τους οποίους κατάγονται από Ανδαλουσιάνους μετανάστες του 19ου αιώνα.

Escobilla

Όταν ο χορευτής του flamenco κάνει σόλο, το χαρακτηρίζουμε escobilla, είναι όπως η falseta για το toque flamenco.

Copla

Πρόκειται για τους στίχους πάνω στους οποίους συνθέτεται η μουσική Flamenco. Συνδυασμένο με τη μουσική μεταφέρει το αίσθημα του Flamenco στο θεατή.

Desplante

Κίνηση του χορού flamenco, η οποία δεν είναι συμμετρική και αρμονική, αλλά, αντίθετα, προκαλεί έκπληξη στο ίδιο το σώμα του χορευτή και στο θεατή. Για το λόγο αυτό, το desplante είναι γεμάτο έμπνευση, φαντασία και δημιουργικότητα.

Compás

Το compás είναι ο ρυθμός που περιέχει καθένα από τα palos του Flamenco, με τον οποίο μετράμε το cante, το toque και το baile flamenco. Ισοδυναμεί με τη δομή, το μουσικό μέτρημα, και ορίζει το στιλ των διαφορετικών cantes και toques.